POVJESNA JEZGRA SPLITA - UPOZNAJTE SVJETSKU KULTURNU BAŠTINU

Hramovi - Jupiterov hram

Rekonstrukcija Jupiterova hrama (E.Hebrard, 1912)

Hramovi - Jupiterov hram

Kasetirani kameni svod Jupiterova hrama.

Hramovi - Jupiterov hram

Plutej s likom hrvatskoga kralja iz 11. st. upotrebljen kao stijenka krsnog zdenca.

Hramovi - Jupiterov hram

Plutej s likom hrvatskoga kralja iz 11. st. upotrebljen kao stijenka krsnog zdenca.

Dioklecijanova Palača imala je sa zapadne strane Peristila, nasuprot carevu mauzoleju, tri hrama. U glavnome, koji je klasična oblika tadašnjih hramova, očituje se panteistički koncept izvorne rimske religije, predstavljen malim likovima Jupitra, Herakla, Sunca (Sol), Pobjede (Nike) te prikazima maskerona, giganata i fantastičnih životinja, isklesanim na nadvratniku i dovratnicima glavnog ulaza. Ovaj je hram jedan od najbolje sačuvanih takvih rimskih građevina u svijetu, a posebna je njegova dragocjenost izvrsno sačuvani kasetirani svod unutrašnjosti.

U srednjem vijeku hram je bio pretvoren u krstionicu Sv. Ivana, a kripta pod njom uređena za crkvu Sv. Tome. Nad hramom je u 11. ili početkom 12. st. sagrađen zvonik, sličan onome koji se nalazi i danas na crkvi Gospe od Zvonika nad zapadnim (tzv. Srebrnim) vratima.

Pred ovim su hramom bila još dva, okrugla tlocrta: jedan posvećen Kibeli, a drugi Veneri što se zaključuje iz izvještaja splitskog kancelira Antonija Prokulijana iz 1567. god. koji je opisivao što je zatekao, vidio ili doznao u gradu iz pričanja tadašnjih stanovnika. Ti su hramovi otkriveni šezdesetih godina ovog stoljeća, tek u temeljima, a prilikom istraživanja i uređenja zgrada nad njima sagrađenima.